|
|
Hoàng Sa, Trường Sa bị lấn chiếm:Giải pháp nào để bảo ṭan lănh thổ? (phần 1)2008.01.01Luật sư Trần Thanh Hiệp – Nguyễn An, RFA Những ngày vừa qua, Trung Quốc đă tự quyền đặt trực tiếp hai đảo Hoàng Sa và Trường Sa dưới quyền hành chánh của Bắc Kinh trước sự phản đối yếu ớt của nhà cầm quyền Hà Nội.
Bản đồ Hoàng Sa, Trường Sa . RFA map. Tuổi trẻ Việt Nam cùng với dân chúng ở trong nước cũng như ở ngoài nước đă đứng lên biểu t́nh tỏ bày ḷng công phẫn. Vấn đề đang được đặt ra là người Việt Nam, dân tộc Việt Nam sẽ phải phản ứng như thế nào trước t́nh h́nh mới này để bảo vệ lănh thổ quốc gia? Chương tŕnh Việt ngữ của Đài Á Châu Tự Do những ngày qua đă phỏng vấn một số chuyên gia về xă hội học, chính trị học trong cũng như ngoài nước về những phản ứng cần phải có này. Hôm nay BTV Nguyễn An có cuộc trao đổi qua điện thoại với Luật sư Trần Thanh Hiệp, chủ tịch Trung Tâm Việt Nam về Nhân Quyền, trụ sở đặt tại Paris. Xin được nhắc lại rằng ư kiến của luật sư Hiệp không nhất thiết phản ánh quan niệm của đài Á Châu Tự Do. Nguyễn An: Chắc luật sư có theo dơi những phát biểu các chuyên gia về vụ hai đảo Hoàng Sa và Trường Sa vừa được chính quyền Trung Quốc đặt trực tiếp dưới quyền hành chánh của ḿnh. Ngoài ra lại c̣n có nhiều cuộc biểu t́nh phản đối Trung Quốc xâm phạm chủ quyền của Việt Nam. Nói chung th́ các chuyên gia đều cho rằng vụ này rối mù, rất phức tạp. Ư kiến của luật sư ra sao? Luật sư Trần Thanh Hiệp: Đương nhiên, việc Trung Quốc tự quyền sáp nhập Hoàng Sa và Trường Sa vào đơn vị Tam Sa thuôc hệ thống hành chánh của nước này không thể coi là điều đơn giản được. Nhưng nói là phức tạp th́ cũng cần hiểu v́ sao lại phức tạp và đă phức tạp th́ liệu có cách nào để giải quyết vụ đó không? Một khi tiếp cận vấn đề dưới góc độ luật học th́, theo tôi, phải tŕnh bày quan điểm của ḿnh trên hai b́nh diện khác nhau, v́ không thể không phân biệt cuộc tranh chấp trên b́nh diện pháp lư với cuộc tranh chấp trên b́nh diện chính trị. Nguyễn An: Tại sao lại phải phân biệt như thế, thưa luật sư? Luật sư Trần Thanh Hiệp: Là để hiểu rơ v́ sao vấn đề Hoàng Sa, Trường Sa lại rất phức tạp. Và nhất là để biết được người Việt Nam ở trong nước cũng như ở ngoài nước nên có những phản ứng như thế nào cho đúng. Tôi cho rằng những phản ừng về mặt chính trị không thể giống những phản ứng về mặt pháp lư. Qua những bản lên tiếng mới được phổ biến, tôi thấy đă có những lẫn lộn nên tránh. Bởi v́ về mặt pháp lư, có định danh được cho đúng hành động của Trung Quốc, th́ mới biết được phải phản ứng như thế nào bằng con đường pháp lư, để t́m cách giành lại những ǵ đă mất và bảo vệ được những ǵ chưa mất. C̣n về mặt chinh trị th́ phản ứng của người dân đối với Trung Quốc không nhất thiết phải rập khuôn phản ứng của nhà cầm quyền, tuy rằng cả dân lẫn nhà cầm quyền đều đă lấy thái độ chống hành động xâm lăng của Trung Quốc đối với Việt Nam. Như thực tế vụ Hoàng Sa, Trường Sa đă chứng tỏ một cách hiển nhiên, lập trường chống, cách chống của nhà cầm quyền Hà Nội không giống lập trường và cách chống của ngưiời dân. Nguyễn An: Vậy, về mặt pháp lư, theo luật sư, dưới ánh sáng của luật học, việc Bắc Kinh trực tiếp hội nhập hai đảo Hoàng Sa, Trường Sa vào hệ thống hành chánh của ḿnh có hợp pháp không? Luật sư Trần Thanh Hiệp: Luât học, hiểu theo nghĩa hiện đại của chữ này, là khoa học về các hiện tượng như sự phát sinh, tồn tại, hành sử, chuyển nhượng, sở đắc, tiêu vong v.v…của các quyền. Khi nói luật học ở đây là nói công pháp quốc tế. Trong vụ Hoàng Sa, Trường Sa, chúng ta đă nghe trên đường phố, đọc trên các cơ quan truyền thông, những lời tố cáo một loạt hành vi bất hợp pháp của Bắc Kinh. Như, dùng vũ lực cưỡng chiếm lănh thổ và lănh hải các nước lân bang, lấn lướt chủ quyền Việt Nam trên hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa. Như, năm 1974 và năm 1988 đưa hải quân đánh chiếm một số đảo ở Biển Đông của Việt Nam. Như, vẽ lại bản đồ mở rộng vùng biển của ḿnh, thâu gồm gần hết Biển Đông của Việt Nam. Tóm lại có cả một luồng dư luận đồng thanh lên án chủ nghĩa bá quyền của Trung Quốc. Nhưng đó là những lời tố cáo lẫn lộn hành vi pháp lư với hành vi chính trị. Vậy cần phải tách ra và thử định danh cho đúng hành vi phạm pháp của Bắc Kinh theo qui phạm của công pháp quốc tế, từ đó vạch ra cho rơ trách nhiệm của Bắc Kinh. Nguyễn An: Vậy, theo quốc tế công pháp, hay nói như luật sư, là về phương diện pháp lư, th́ phải hiểu thế nào về hành động của Trung quốc? Luật sư Trần Thanh Hiệp: Bắc Kinh đă có một loạt hành vi gây hấn có tính toán đối với Việt Nam, thực hiện bằng vũ lực kết hợp với mưu mẹo và theo một quá tŕnh kéo dài nhiều thập niên. Những ngày gần đây, khi đơn phương quyết định đặt hai đảo Hoàng Sa và Trường Sa trực thuộc hệ thống hành chính của ḿnh, Bắc Kinh đă đi xa hơn cuộc tranh chấp trên biển v́ đă có hành động xâm lăng Việt Nam. Câu chuyện HSTS không c̣n là một vụ lấn chiếm hải đảo riêng lẻ nữa mà là một hành động xâm chiếm vùng biển, xâm phạm toàn vẹn lănh thổ của Việt Nam, bất chấp Hiến chương Liên Hiệp Quốc. Người ta liên tưởng tới thủ đoạn lấn chiếm vết dầu loang của Đức Quốc Xă vào thời điểm giữa thế kỷ trước cuộc thế chiến thứ hai sắp sửa bùng nổ. Tôi cho rằng điều này đối với người Việt Nam là một lời cảnh cáo của lịch sử. Dưới ánh sáng của luật quốc tế hành vi sáp nhập trong vụ Tam Sa chính là loại trọng tội đă được gọi tên là xâm lược (aggression), theo định nghĩa từ giữa thập niên 1970 của Liên Hiệp Quốc. Nguyễn An: Th́ đó cũng là điều mà những bản tuyên cáo cũng như trong các cuộc biểu t́nh đă nói về hành động xâm lược của Trung Quốc. Luật sư Trần Thanh Hiệp: Nêu lên không thôi chưa đủ, phải đặt thành vấn đề xâm lược và t́m cách áp dụng những văn bản quốc tế thích hợp th́ mới đưa phản ứng của ḿnh thành một thủ tục quốc tế phản công, chặn đứng bước tiến của bá quyền phương Bắc từ nay về sau đối với Việt Nam. Nguyễn An: Xin luật sư cho biết các văn bản đó là những văn bản nào? Luật sư Trần Thanh Hiệp: Tôi chỉ xin kể ra ở đây hai văn bản chính mà thôi, đó là Nghị quyết số 3314 của Đại Hội Đồng Liên Hiệp Quốc kỳ họp thứ XXIX, năm 1974 và Hiến chương Liên Hiệp Quốc (các điều 39, 41 và 42). Hành vi xâm lược đă được Đại Hội Đồng định nghĩa tại các điều 1, 2 và 3 của Nghị Quyết này và định nghĩa như vậy là để cho Hội Đồng Bảo An, như đă được dự liệu nơi điều 39 của Hiến chương LHQ, có cơ sở định danh hành vi của quốc gia bị tố cáo có phải là xâm lược hay không. Tất cả những hành vi của Trung Quốc đánh chiếm và sáp nhập Hoàng Sa và Trường Sa vào lănh thổ Trung Quốc chính là những hành vi được liệt kê trong ba điều khoản này của Nghị quyết 3314. Nhưng liệu Hà Nội có dám tố cáo hành động xâm lược của Bắc Kinh không? Thái độ nhu nhược của họ trong vụ Tam Sa không phải là phản ứng thích hợp có khả năng bảo toàn lănh thổ Việt Nam truớc tham vọng bá quyền của Trung Quốc. Dân tộc Việt Nam, trong thế yếu, cần phải qua ngả HĐBA đưa ra trước công luận quốc tế, hành vi xâm lược phi pháp của Trung Quốc như là một biện pháp tự vệ. Trước những chỉ dấu cho thấy Hà Nội sẽ đặt quyền lợi của Đảng lên trên quyền lợi quốc gia dân tộc, hai bộ phận của dân tộc, ở trong và ở ngoài nước không thể khoanh tay ngồi yên nh́n đất nước bị xâm lăng. Do đó mà vấn đề Hoàng Sa, Trường Sa lại c̣n phải xem xét thêm dưới góc cạnh chính tri. Nguyễn An: Trước khi nói đến góc cạnh chính trị, th́ theo luật sư vụ Hoàng Sa, Trường Sa có đủ tầm quan trọng để đưa ra trước Hội Đồng Bảo An không? Luật sư Trần Thanh Hiệp: Do sự lệ thuộc của Đảng Cộng sản Việt Nam vào nước đàn anh phương Bắc, Hà Nội đă và sẽ không đủ sức mạnh để đối đầu về cả hai mặt quân sự và ngoại giao với Trung Quốc. Dân tộc Việt Nam bởi vậy nên có cách ứng xử khác với Đảng Cộng sản Viêt Nam để ngăn chặn ư đồ lấn chiếm của Trung Quốc, may ra c̣n giữ được những ǵ chưa mất cho Bắc Kinh. Trước mắt phải đ̣i hỏi Hà Nội, với tư cách thành viên Hội Đồng Bảo An của ḿnh, đưa vụ HSTS ra trước HĐBA để Việt Nam được Liên Hiệp Quốc bảo vệ chống lại mối đe doạ Bắc Kinh. Nhờ HĐBA can thiệp trong vụ HSTS không có nghĩa là tranh tụng hay khai chiến với Trung Quốc mà là để cho HĐBA t́m cho nước Việt Nam, trong thế yếu, một giải pháp thích hợp, nghĩa là phù hợp với tinh thần và văn tự của quốc tế công pháp. Để ôn ḥa giải quyết một “t́nh h́nh” hay một “cuộc tranh chấp” có khả năng đe dọa ḥa b́nh trong vùng dẫn tới đe dọa ḥa b́nh thế giới. Nguyễn An: Xin cảm ơn Luật sư Hiệp, và mong sẽ được tiếp tục thảo lụân với ông về góc cạnh chính trị của vấn đề Hoàng Sa Trừơng Sa. Quư thính giả vừa nghe cuộc trao đổi giữa BTV Nguyễn An của ban Việt ngữ và luật sư Trần Thanh Hiệp, chủ tịch Trung Tâm Việt Nam về Nhân Quyền, trụ sở đặt tại Paris về khía cạnh pháp lư của vấn đề Trung quốc lấn chiếm quần đảo Trường Sa và Hoàng Sa của Việt Nam. Kỳ tới, cụôc trao đổi sẽ đựợc tiếp tục với khía cạnh chính trị của vấn đề. Mong quư thính giả đón nghe. Xin được nhắc lại rằng ư kiến của luật sư Hiệp không nhất thiết phản ánh quan niệm của đài Á Châu Tự Do. Hoàng Sa, Trường Sa bị lấn chiếm:Giải pháp nào để bảo ṭan lănh thổ? (phần 2)2008.01.02Luật sư Trần Thanh Hiệp – Nguyễn An, RFA Trong buổi phát thanh trước, BTV Nguyễn An và Luật sư Trân Thanh Hiệp, chủ tịch Trung Tâm Việt Nam về nhân quyền, trụ sở đặt tại Paris, đă trao đổi về mặt pháp lư của vụ Hoàng Sa, Trường Sa. Hôm nay, cuộc trao đổi sẽ tiếp tục về mặt chính trị của vấn đề. Ông Hiệp cho rằng đây mới là cái gốc,và không nằm trong yêu cầu Liên Hiệp quốc can thiệp. Xin được nhắc lại rằng ư kiến của luật sư Hiệp không nhất thiết phản ánh quan niệm của đài Á Châu Tự Do. Nguyễn An: Thưa Luật sư, yêu cầu Hội Đồng Bảo An can thiệp trong vụ Hoàng Sa, Trường Sa là đă phản ứng cả về mặt pháp lư, nhưng trong đó th́ tôi nghĩ cũng có cả mặt lẫn chính trị rồi. Tại sao c̣n đặt thêm vấn đề phản ứng trên địa hạt chính trị nữa? Luật sư Trần Thanh Hiệp: Đưa vụ Hoàng Sa, Trường Sa ra trước HĐBA là cốt để ngăn chặn ngay trước mắt mọi hành động gây hấn với dụng đích lấn chiếm của Trung Quốc. Đồng thời cũng c̣n để pḥng ngừa loại hành động này trong tương lai, tức là kiếm chỗ dựa để bảo vệ phần c̣n lại của lănh thổ cho Việt Nam. Nhưng muốn tạo được thế lực để đ̣i lại những ǵ đă mất và nhất là để không c̣n nằm trong thế thao túng của bá quyền phương Bắc nữa th́ phải có giải pháp chính trị trong trường kỳ. Do đó, mặt chính trị của vụ HSTS không thể coi nhẹ, nếu không muốn nói phải coi là trọng yếu. Tôi chủ trương để bảo toàn lănh thổ quốc gia, người Việt Nam phải biết kết hợp vũ khí pháp lư với vũ khí chính trị. Nguyễn An: Như vậy phải chăng theo luật sư th́ vũ khí chính trị giữ vai tṛ trọng yếu không? Luật sư Trần Thanh Hiệp: Giải pháp pháp lư là ngọn, giải pháp chính trị mới là gốc. Gốc có vững mạnh th́ ngọn mới đủ sức đối đầu với kẻ địch. Có cứng mới đứng được đầu gió. Luật quốc tế là luật liên quốc gia, vậy phải là bộ máy cầm quyền quốc gia mới là chủ thể đối với luật quốc tế. Đảng cộng sản cầm quyền ở Việt Nam về mọi mặt, ư thức hệ, chính trị, kinh tế, văn hóa hoàn toàn lệ thuộc vào Trung Quốc, không thể là cái gốc vững mạnh làm chỗ dựa để chống Trung Quốc xâm lược được. Vậy trứơc mắt không thể có giải pháp chính trị để tạo ra được một xă hội trên dưới một ḷng, một dạ chống xâm lăng. Không thể có nghịch cảnh nhà cầm quyền Hà Nội chẳng những cấm biểu t́nh chống Trung Quốc mà c̣n huy động nhân viên công lực đàn áp thô bạo dân chúng chỉ v́ dân chúng v́ muốn tỏ bày ḷng công phẫn trước hành động xâm lược của Bắc Kinh. Nguyễn An: Vậy luật sư có thể tŕnh bày rơ hơn về giải pháp chính trị này được không? Luật sư Trần Thanh Hiệp: Tôi xin nêu lên một giả thuyết: Nếu cuộc đối đầu với Bắc Kinh trong vụ Hoàng Sa, Trường Sa sẽ đi tới độ gay go hơn nữa, th́ liệu dân chủ và độc tài có thể đứng chung trong cùng hàng ngũ cự Bắc được không? Tôi chắc câu trả lời sẽ phải là “không”. Nhớ lại cách đây hơn nửa thế kỷ, Đảng cộng sản đă mượn ngọn cờ dân tộc để giành độc quyền kháng chiến nhưng đồng thời lại mượn thế chống ngoại xâm để tiêu diệt phe quốc gia mà thiết lập chuyên chính. Lần này lực lượng dân chủ đă trưởng thành quyết không để cho độc tài diễn lại cảnh tiếm quyền tiếm vị ngày trước nữa. T́nh h́nh bang giao giữa Việt Nam và Trung Quốc bây giờ đă bước qua một giai đoạn mới. Sự lệ thuộc mang tính phiên quốc, chư hầu, bất b́nh đẳng giữa hai nước láng giềng là điều lỗi thời trong môi trường bang giao quốc tế b́nh đẳng ngày nay. Những người cộng sản cầm quyền ở Hà Nội không thể đồng hóa quyền lợi riêng của họ với quyền lợi tối thượng của quốc gia dân tộc. Luận điệu nhân nghĩa giả dối “16 chữ vàng” không thể che đậy được ư đồ bá quyền tàn bạo của Bắc Kinh. Vụ Tam Sa là lời cảnh cáo của lịch sử để mọi người Việt Nam, từ kẻ cầm quyền đến người dân thường, ở trong nước cũng như ở ngoài nước, kịp thời biết cùng nhau tái phối trí quyền lực trong quốc gia, thực hiện ḥa đồng dân tộc đích thực, thay cho giai cấp đấu tranh, tạo được một tổng lực đủ khả năng động viên người và của trong cả nước, đánh bại âm mưu người Hán thuần dưỡng người Việt. Nguyễn An: Đề nghị lụât sư phân tích rơ về tổng lực này. Luật sư Trần Thanh Hiệp: Tổng lực này sẽ có ba mũi nhọn để pḥng vệ đất nước. Thứ nhất, về mặt ngoại giao thay thế đường lối hữu nghị đảng anh em bằng chỗ dựa quốc tế, trên cơ sở b́nh đẳng theo luật quốc tế để ôn ḥa lấy lại đất đă mất và giữ vững đất chưa mất. Đă đành Hoàng Sa đă bị mất năm 1974, một phần của Trường Sa cũng đă bị mất năm 1988. Nhưng không nên tuyệt vọng v́ đă có tiền lệ 3 nước vùng biển Baltique năm 1940 bị Stalin sáp nhập đến năm 1990 và 1991 nhờ biến chuyển quốc tế đă lấy lại được độc lập. Mũi nhọn thứ nh́ là việc triệt để cải thiện nhân quyền ở Việt Nam với sự hỗ trợ mạnh mẽ của cộng đồng nhân loại. Mũi nhọn thứ ba là cuộc đấu tranh dân chủ đă khởi đầu của tất cả mọi tầng lớp xă hội để đ̣i lại chủ quyền quốc gia mà đảng cầm quyền đă sang đoạt suốt cả trên nửa thế kỷ vừa qua. Nguyễn An: Luật sư có tin rằng gỉải pháp chính trị này khả thi không? Luật sư Trần Thanh Hiệp: Khả thi hay không th́ cũng phải ráng thực hiện, trừ phi buông tay đầu hàng trước những khó khăn. Nguyễn An: Chắc Luật sư khi nhắc tới nhân quyền ở Việt Nam đă không quên sự kiện Việt Nam xă hội chủ nghĩa không c̣n ở trong danh sách những nước đáng quan tâm về t́nh trạng nhân quyền bị vi phạm nữa. Vậy áp lực ở đau ra để buộc Hà Nội phai thay đổi chính sách nhân quyền của họ? Luật sư Trần Thanh Hiệp: Tuy Hà Nội đă đựơc chính quyền Bush rút tên ra khỏi danh sách những nứơc cần đặc biệt quan tâm về t́nh trạng nhân quyền, nhưng không v́ thế mà tất cả áp lực quốc tế đối với Hà Nội đă được giải toả. Một đàng, dự luật nhân quyền trước đây được Hạ Viện Mỹ thông qua với một đa số áp đảo đă được chuyển lên Thượng Viện trong một bầu không khí tương đối thuận lợi hơn trước. Đằng khác, trong những vụ biểu t́nh chống Trung Quốc vừa qua, các hành động xâm phạm nhân quyền cuả công an cộng sản đă gia tăng về số lượng và quy mô. Do đó cuộc tranh đấu cho nhân quyền cũng phải gia tăng cường độ để chặn đứng cuộc đàn áp này. Nguyễn An: Theo luật sư th́ người Việt ở hải ngoại có thể đóng gop được ǵ trong vụ HSTS? Luật sư Trần Thanh Hiệp: Theo tôi, người Việt ở hải ngoại có thể tiếp tay nhiều hơn nữa cho cuộc tranh đấu dân chủ ôn ḥa ở trong nuoc. Tôi thấy đă có một Ủy Ban Bảo Vệ Sự Vẹn Toàn Lănh Thổ được thành lập rồi. Bây giờ chính là lúc mà Ủy Ban đó phải thiết lập một hồ sơ pháp ly vững chắc về vụ HSTS tiếp theo nhung lời tố cáo Trung Quốc xâm lược va Hà Nội nhượng đất nhượng biển cho Trung Quốc. Trên cơ sở hồ sơ kỹ thuật này, các chính đảng, hội đoàn, tổ chức tranh đấu với sự hiệp lực của các luật gia, sẽ mở một cuộc vận động dư luận quốc tế đại qui mô, thay thế thái độ bất động của Hà Nội để lưu ư Hội Đồng Bảo An về hành động xâm lược Việt Nam của Trung Quốc. Nguyễn An: Xin cảm ơn luật sư Trần Thanh Hiệp Qúy thính giả vừa nghe cuộc trao đổi giữa BTV Nguyễn An của ban Việt ngữ và luật sư Trần Thanh Hiệp, chủ tịch Trung tâm Việt Nam về nhân quyền, trụ sở tại Paris về vấn đề Hoàng Sa Trường Sa. Xin được nhắc lại rằng ư kiến của luật sư Hiệp không nhất thiết phản ánh quan niệm của đài Á Châu Tự Do, và chúng tôi mời quư thính giả đóng góp thêm ư kiến. Việt Nam khẳng định khôngcó chuyện cắt đất cho Trung Quốc2008.01.02“Không thể có chuyện Việt Nam mất đất, cắt đất” , đó là lời khẳng định của ông Vũ Dũng, Thứ trưởng Ngoại giao kiêm Chủ nhiệm ủy ban biên giới quốc gia trong cuộc phỏng vấn dành cho báo Nhân Dân mới đây. Ông Vũ Dũng đă giải thích như vậy sau khi tỉnh Lào Cai thông báo đă ḥan thành công tác phân giới cắm móc với tỉnh Vân Nam của Trung Quốc. Vẫn theo ông Vũ Dũng th́ từ nay, đường biên giới của Lào Cai được xác định rơ ràng, tạo điều kiện thuận lợi trong sự hợp tác về kinh tế , thương mại giữa Việt Nam và Trung Quốc. Trong câu chuyện với báo Nhân Dân, ông Vũ Dũng cho biết là biên giới trên đất liền giữa Việt Nam và Trung Quốc dài khoảng 1400 km, hai bên tiến hành cắm tất cả 1800 cột móc chính và phụ. Đến nay hai nước đă hoàn thành 85% công việc phân giới cấm móc trên thực địa. Ông Vũ Dũng nhấn mạnh rằng, không thể có chuyện Việt Nam cắt đất cho Trung Quốc như một số mạng internet nước ngoài đưa tin. Yếu tố Kinh tế tại Đông Hải2008.01.03 Nguyễn Xuân Nguyễn- Việt Long, RFA Từ một tháng nay, tranh chấp chủ quyền giữa Việt Nam và Trung Quốc trên hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa đă làm dư luận xôn xao. Diễn đàn Kinh tế không thể không t́m hiểu những động lực kinh tế bên dưới hồ sơ này nên xin mở đầu tiết mục chuyên đề kinh tế của năm nay bằng cuộc trao đổi với kinh tế gia Nguyễn Xuân Nghĩa về đề tài vừa nêu. Cuộc phỏng vấn do Việt Long thực hiện sau đây. Việt Long:Xin chào ông Nguyễn Xuân Nghĩa. Vào dịp đầu năm, Diễn đàn Kinh tế đề nghị là chúng ta cùng trao đổi về một đề tài đang gây bất măn trong dư luận người dân và gây lúng túng cho chính quyền Hà Nội, đó là vụ tranh chấp về chủ quyền của Việt Nam và Trung Quốc, được châm ng̣i do một quyết định của nhà cầm quyền Bắc Kinh là lập ra một cơ chế hành chính mới tại đảo Hải Nam là huyện Tam Sa để quản lư hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa mà Việt Nam nhận là của ḿnh và có đủ chứng cớ cho việc đó. Câu hỏi của chúng tôi là v́ sao vụ tranh chấp ấy lại bùng nổ vào thời điểm này? Nguyễn Xuân Nghĩa: Nếu theo dơi quan hệ Việt-Hoa - và tôi xin được gọi là Việt-Hoa thay v́ Việt-Trung v́ không coi Trung Quốc là trung tâm của thế giới - người ta có thể ngạc nhiên v́ Việt Nam đang được lănh đạo bởi những người có lập trường ḥa dịu nhất với Bắc Kinh từ mấy chục năm nay, và v́ quan hệ kinh tế giữa hai nước đang có vẻ tốt đẹp nhất. Trong bảy năm qua, ngoại thương giữa hai nước đă tăng hơn gấp năm, từ hai tỷ rưỡi Mỹ kim năm 2000 lên tới 13 tỷ vào năm 2007 và Trung Quốc là nguồn nhập khẩu lớn nhất của Việt Nam, trong khi là thị trường xuất khẩu thứ tư của xứ này. Trên bề mặt và trong các cuộc tiếp xúc gần đây, lănh đạo hai nước đă có những lời tuyên bố thân thiện và phải nói là Việt Nam có quyết định chiến lược ǵ th́ cũng tham khảo ư kiến trước của Bắc Kinh. Việt Long:Nếu như vậy, v́ sao Bắc Kinh lại cho rằng có mâu thuẫn gay gắt vào lúc này? Nguyễn Xuân Nghĩa: Thưa không, Hà Nội không có mâu thuẫn gay gắt với Bắc Kinh. Vấn đề chỉ được chú ư khi chính người dân Việt Nam có phản ứng với quyết định hành chính của Bắc Kinh về việc quản lư hai quần đảo mà Việt Nam vẫn xác nhận là thuộc chủ quyền của ḿnh. Về phần chính quyền, hôm mùng ba tháng 12, bộ Ngoại giao Hà Nội có lên tiếng phản đối quyết định hành chính là lập ra huyện Tam Sa. Trước đó, ngày 23 tháng 11, Hà Nội cũng phàn nàn là Trung Quốc tiến hành thao dượt hải quân trên vùng biển đang có tranh chấp chủ quyền. Nghĩa là Hà Nội cũng có lên tiếng, một cách yếu ớt, hoặc thậm chí thầm kín như khi Thủ tướng Hà Nội là Nguyễn Tấn Dũng nói riêng với Thủ tướng Ôn Gia Bảo của Trung Quốc bên lề Thượng đỉnh của Hiệp hội ASEAN vào trung tuần tháng 11. Việt Long:Ông nói như vậy v́ hàm ư là chính người dân Việt Nam đă làm lớn chuyện chứ quan hệ cấp chính quyền giữa hai nước thật ra không đến nỗi căng thẳng và gay gắt như thế? Nguyễn Xuân Nghĩa: Thưa đấy là một cách nh́n! Nó gần với quan điểm của Hà Nội là không muốn chuyện bé xé ra to để phương hại đến cái gọi là quan hệ thân hữu giữa hai nước. May là dù có bị cấm đoán, một số thanh niên sinh viên và trí thức trong nước đă biểu t́nh trong khi tại hải ngoại, dân Việt Nam cũng đă xuống đường lên tiếng. Cho nên nhờ đó mà nhiều người ở trong nước bị bưng bít tin tức hoặc vẫn thờ ơ với quyền lợi của tổ quốc có thể sẽ chú ư hơn đến một vấn đề nghiêm trọng cho tương lai. Việt Long:Tức là dù quan hệ cấp chính quyền vẫn có vẻ ḥa hoăn, thực tế lại không hẳn như vậy, và vụ tranh chấp này tiềm ẩn nhiều vấn đề nghiêm trọng hơn cho tương lai chăng? Nhiều người nói đến lư do chính là dự trữ năng lượng rất dồi dào nằm trong thềm lục địa bên dưới hai quần đảo này có thể là động lực? Ông giải thích ra sao về vấn đề này? Nguyễn Xuân Nghĩa: Thưa đấy chỉ là một phần thôi. Riêng về vấn đề tài nguyên ấy, khi các nước kư kết một văn kiện quái đản là Luật biển của Liên hiệp quốc, gọi tắt là UNCLOS, theo đó vùng Kinh tế Độc quyền của mỗi nước bao trùm lên một khu vực có khoảng cách là 200 hải lư kể từ lănh thổ của ḿnh, th́ một vấn đề tất nhiên đặt ra. Đó là vành cung 200 hải lư đó sẽ xâm phạm vào lănh thổ - hay vào vùng Kinh tế Độc quyền - của các lân bang. Gặp trường hợp ấy, tất nhiên là có trùng lấp chủ quyền của hai hay nhiều nước trên cùng một khối tài nguyên nằm trong vùng giao tiếp mà các bên đều cho là của ḿnh. Khi có mâu thuẫn về chủ quyền như vậy th́ các nước phải t́m giải pháp thỏa nhượng, là điều Thủ tướng Nhật Yasuo Fukuda đă thảo luận với Thủ tướng Ôn Gia Bảo trong chuyến viếng thăm Bắc Kinh trong bốn ngày từ 27 đến 30 tháng 12 vừa qua. Họ thảo luận về kế hoạch Nhật-Hoa nhằm khai thác tài nguyên năng lượng trong vùng tranh chấp giữa hai nước ngoài biển Đông. Nhưng đó chỉ là một phần của vấn đề mà thôi. Việt Long:Theo như ông tŕnh bày th́ ngoài vấn đề tranh chấp chủ quyền để tranh giành tài nguyên, ta lại c̣n vấn đề khác nữa trong mâu thuẫn giữa Việt Nam với Trung Quốc? Nguyễn Xuân Nghĩa: Về tài nguyên năng lượng th́ nhiều cơ quan nghiên cứu ước lượng rằng thềm lục đĩa của hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa có dự trữ khoảng 25 tỷ thước khối khí đốt và 70 tỷ thùng dầu thô. Khi các nước Đông Á, nhất là Trung Quốc, đang khát năng lượng như người thiếu máu, mà dầu thô lại mấp mé 90 Mỹ kim, thậm chí 100 Mỹ kim, th́ miếng mồi của Hoàng Sa và Trường Sa không chỉ là phốt phát dưới dạng Guano như người ta nghĩ mấy chục năm về trước. Có thể gọi đó là loại vấn đề song phương giữa Việt Nam và Trung Quốc, nhưng thật ra, việc lập ra huyện Tam Sa tại đảo Hải Nam cũng liên quan tới quyền lợi của các nước Đông Nam Á khác trên các quần đảo này. Đó là vấn đề thứ nhất. Việt Long:Thế vấn đề kia là ǵ? Nguyễn Xuân Nghĩa: Vấn đề nghiêm trọng hơn thế là ngày nay Trung Quốc hết muốn là một cường quốc lục địa mà đang ráo riết gia tăng đầu tư quốc pḥng để thành cường quốc hải dương, với việc thiết kế thêm tầu ngầm và hàng không mẫu hạm được thông tin bằng vệ tinh và kỹ thuật hiện đại để tiến ra biển xanh. Họ muốn khống chế hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa để kiểm soát luồng chuyển vận từ eo biển Malacca qua Thái b́nh dương, tức là từ Âu châu qua Ấn Độ dương sang Á châu, và từ Đông Bắc Á xuống Đông Nam Á. Đây là yết hầu kinh tế thế giới, chỉ kém eo biển Hormuz tại bán đảo Á Rập ở Trung Đông mà thôi. Chún ta c̣n nhớ là đầu tháng Ba năm 2004, khi c̣n là Phó Đô đốc Tư lệnh Hạm đội Trung Quốc tại Trung Nam Hải, Tham mưu trưởng Hải quân của Bắc Kinh ngày nay là Đô đốc Ngô Thành Lợi đă thúc đẩy việc xây dựng công sự quân sự trên các đảo ở Trường Sa với mục đích như ông ta nói là để bảo vệ chủ quyền và quyền lợi Trung Quốc. Ông ta không phải là người đi phát triển du lịch hay đào dầu. Đó là vấn đề của các nước lân bang, nhưng ta không quên rằng từ Hoàng Sa bước vào, Trung Quốc cũng có thể cắt ngang yết hầu của Việt Nam là tại miền Trung. Đấy là vấn đề của Việt Nam lồng trong một bài toán cho thế giới. Việt Long:Ông vừa tŕnh bày một lúc hai chuyện, thứ nhất là năng lượng dưới biển mà thí dụ là việc thảo luận giữa Nhật Bản với Trung Quốc vừa qua và thứ hai là việc kiểm soát chuyển vận hàng hoá giữa các nước. Câu hỏi ở đây là v́ sao Bắc Kinh lại tiến hành việc ấy vào lúc này? Nguyễn Xuân Nghĩa: Có thể là v́ họ nghĩ rằng Hoa Kỳ đang vướng tay với cuộc chiến chống khủng bố Hồi giáo cực đoan nên thừa cơ hội nhấn tới. Nhưng họ không tiến ra biển Đông của họ mả đi xuống Đông hải của Việt Nam là v́ Hà Nội. Nói cho rơ hơn, v́ Hà Nội là vật dễ nắn trong lối xử trí "mềm nắn rắn buông" của Bắc Kinh. Hơn 10 năm trước, Trung Quốc đă đề nghị với các quốc gia Đông Nam Á có tranh chấp là hăy tạm gác mâu thuẫn về chủ quyền trong 50 năm mà cùng khai thác tài nguyên bên dưới. Họ tính là 50 năm nữa th́ họ khỏi cần thảo luận ǵ v́ đă có tư thế mạnh hơn gấp bội. Thế rồi để ly gián các nước Đông Nam Á theo kiểu bẻ đũa từng chiếc, với mỗi nước họ lại đề nghị một kế hoạch hợp tác kinh tế riêng để mua chuộc. Thí dụ như việc khai thác lưu vực sông Mêkong. Gần đây, tháng 11 năm 2004, họ đề nghị với Philippines và Việt Nam lập cơ chế hỗn hợp gồm ba công ty quốc doanh dầu khí của ba nước để thăm ḍ địa chất và xác định dự trữ năng lượng trên quần đảo Trường Sa. Tháng Ba năm 2005 Hà Nội cũng đành tham gia dù trước đó ngày 19 tháng 11, Bắc Kinh đưa một dàn khoan từ Thượng Hải xuống Hoàng Sa để đào dầu cách bờ biển Việt Nam chưa đầy 120 cây số. Người dân Việt có được biết ǵ về những chuyện ấy đâu? Và có được biết ǵ về việc từ năm 1958, Thủ tướng Phạm Văn Đồng đă gửi thư đồng ư với những đ̣i hỏi về lănh thổ của Trung Quốc dù là có xâm phạm vào lănh thổ Việt Nam? Người ta cũng hoàn toàn không nói ǵ về việc Quân lực Việt Nam Cộng Hoà ở trong Nam đă có cuộc hải chiến với Trung Quốc để bảo vệ Hoàng Sa vào tháng Giêng năm 1974. Trung Quốc tấn công và lấn chiếm của Việt Nam một số đảo tại Trường Sa vào năm 1988 mà gặp phản ứng yếu ớt của Hà Nội. Họ kư kết các hiệp ước cải sửa biên giới trên bộ hoặc ngoài Vịnh Bắc bộ mà Hà Nội cứ giấu biến. Khi họ giết ngư phủ Việt Nam, Hà Nội cũng chẳng dám nói ǵ mạnh. Bắc Kinh bèn kết luận, và không sai, rằng lănh đạo Hà Nội là món đồ trong túi, nên khỏi cần thương thảo ǵ. Và cũng chẳng cần chờ 50 năm nữa. Việt Long:Theo cách phân tích của ông th́ trong vụ này, người ta có vấn đề song phương của Việt Nam với Trung Quốc liên hệ đến tài nguyên ngoài biển Đông mà hai bên có thể thương thảo với nhau theo cách thế mạnh hay yếu của từng bên. Ngoài ra, ta có vấn đề chuyển vận hàng hải hay an ninh ngoài khơi, là vấn đề thuộc phạm vi quốc tế. Nếu hiểu như vậy th́ Việt Nam có thể làm ǵ trên hai vấn đề song song ấy? Nguyễn Xuân Nghĩa: Nói chung th́ phải khéo lồng hai vấn đề làm một để mượn sức người. Nhưng trước nhất, lănh đạo đừng bịt miệng người dân nữa v́ càng bịt miệng sẽ càng giảm thế thương thảo với bên kia, nếu như thực sự muốn thương thảo, là điều nhiều nước không tin. Thứ hai, đảng viên cán bộ đừng gây khó để moi tiền nhà đầu tư ngoại quốc nữa mà phải nh́n vào trường kỳ và đại thể. Hăy tạo điều kiện cho họ tiến vào đông hơn và rồi v́ quyền lợi của họ mà các nước sẽ quan tâm hơn đến quyền lợi của Việt Nam. Khi đó, giới đầu tư quốc tế, thí dụ như tập đoàn BP của Anh hay tổ hợp Dầu khí Ấn Độ đă kư hợp đồng thăm ḍ các lô 5.2 và 127, 128 của Việt Nam, sẽ phải cân nhắc sự lợi hại của họ trước áp lực của Bắc Kinh. Vấn đề không chỉ là chuyện tay đôi giữa hai nước mà trở thành chuyện đa phương v́ nhiều quốc gia nay đang muốn chuyển dịch đầu tư của họ từ Hoa lục qua Việt Nam như diễn đàn này đă tŕnh bày nhiều lần suốt năm ngoái. Việt Long:Nh́n rộng ra, về vấn đề an ninh trong khu vực như ông nói, th́ Việt Nam có thể làm ǵ? Nguyễn Xuân Nghĩa: Nói về chuyện an ninh của thiên hạ, việc Trung Quốc tăng cường hiện diện và xây nhiều công tŕnh quân sự trên các quần đảo này là một mối lo cho các nước. Nhưng nếu Hà Nội không lên tiếng một cách dứt khoát th́ các nước sẽ tự hỏi là Việt Nam đứng ở đâu? Có là tiền đồn hay mũi xung kích của Bắc Kinh như trong quá khứ không? Việc Việt Nam đang là hội viên Hội đồng Bảo an Liên hiệp quốc là cơ hội nêu vấn đề một cách chính đáng và minh bạch để thế giới biết lập trường của Việt Nam. Hà Nội không dám làm như vậy mà c̣n muốn ngăn chặn người dân biểu t́nh th́ các nước cứ khoanh tay chờ xem. Việt Long:Nếu t́nh h́nh cứ tiếp tục như thế th́ tương lai sẽ ra sao? Nguyễn Xuân Nghĩa: Nếu các nước và trước tiên là Việt Nam không có phản ứng mạnh, th́ tôi e rằng trong ṿng năm năm nữa sẽ có đụng độ quân sự trong vùng. Và Việt Nam chỉ có chế độ độc tài mà bất lực nên sẽ thảm bại và cúi đầu. Một cách cụ thể th́ Bắc Kinh sẽ có quyền quyết định là ai có quyền đầu tư vào Việt Nam và những ǵ họ không muốn làm nữa th́ sẽ nhường cho Việt Nam. Sau đấy, nếu Trung Quốc có xung đột với xứ khác như đă từng có trong quá khứ, thanh niên Việt Nam sẽ đứng trên tuyến đầu, cho họ. Lịch sử sẽ ghi lại rằng Trung Quốc lấy được Hoàng Sa rồi Trường Sa của Việt Nam là nhờ đảng Cộng sản Việt Nam, một đảng đồng dạng với đảng Cộng sản Trung Quốc. Về dài th́ ngôi sao vàng trên lá cờ Việt Nam ngày nay sẽ là ngôi sao gắn trên lá Ngũ tinh Hồng kỳ của Trung Quốc, tượng trưng cho một chủng tộc thứ năm sau bốn sắc dân Mông, Măn, Hồi, Tạng, sẽ quay về chầu ngôi sao Bắc đẩu của tộc Hán. Chẳng người Việt nào, kể cả nhiều người trong đảng, lại muốn vậy mà không thể làm ǵ được. Nhưng ở bên một cường quốc lắm tham vọng mà lại cứ gom cả quyền lực đất nước vào một đảng là giúp cho tham vọng của họ sớm thành, bằng cách mua lấy đảng này. Nam hoa kinh của Trang Tử có nói tới một hiện tượng như thế, nên Bắc Kinh rất biết áp dụng!
Không Quên Bạn TùKhông Quên Đồng Bào Đau Khổ |
|
